Czas i miejsce akcji: wiek XI, średniowiecze, Szkocja. Utwór opiera się na wydarzeniach historycznych np. śmierć króla Dunkana I w 1040 roku, rok 1957 śmierć króla Makbeta. Czas akcji obejmuje kilkanaście lat. Kompozycja utworu: 5 aktów i 27 scen. Czas powstania: początek XVII wieku. Czas i miejsce akcji; Wydarzenia opisane w "Zbrodni i karze" mają miejsce w lipcu 1865 roku. Wszystko natomiast dzieje się w Petersburgu. Przede wszystkim, akcja rozgrywa się wokół placu Siennego, w dzielnicy nędzarzy oraz rzemieślników. Autor przedstawi w dziele anatomię zbrodni. Na motywy Raskolnikowa składa się szereg przyczyn. Rodion zabił jednak przede wszystkim dlatego, że czuł się jednostką wybitną, której nie dotyczą ziemskie kategorie dobra, zła, kary czy prawa. Bohater odnajduje w swojej psychice aprobatę dla zbrodni, zabija głównie z ciekawości. Motyw poezji i poety. Poezja w „Nie – Boskiej komedii” jawi się jako złudna, mamiąca duszę i myśli bohatera piękność. Jej urok okazuje się powierzchowny w chwili, gdy poeta uczuje w sobie żądzę władzy i sławy, wówczas odsłania swoje karykaturalne oblicze. Mistrz słowa musi tworzyć literaturę z materii życia i Balladyna zabiła lub przyczyniła się do śmierci 6 osób: 1. Alina - ginie od ciosu nożem, ponieważ nazbierała więcej malin i jest bliżej ślubu z Kirkorem. 2. Gralon - ginie od ciosu mieczem, ponieważ Balladyna bała się odkrycia prawdy. 3. Grabiec - ginie od ciosu nożem, ponieważ Balladyna pragnie zdobyć koronę. 4. Główny bohater „Zbrodni i kary” to ubogi były student. Żyje w opłakanych warunkach, ubiera się bardzo nędznie, jego strój porównać można do łachmanów. Mieszka w pokoiku na poddaszu, ciemnym i nieprzytulnym, goście Raskolnikowa nazywają jego lokum „trumną”. VflwS5c. Autor : Fiodor DostojewskiWydarzenia z powieści dzieją się w czasie czternastu lipcowych dni w 1865 roku w Petersburgu. Główni bohaterowie mieszkają w okolicach placu Siennegobohaterowie :Rodion Romanowicz Raskolnikow - główny bohater , miał23 lata, student, żył w skrajnej nędzy i często bywał głodnyAwdotia Romanowa ( Dunia ) Siostra Raskolnikowa,energiczna, wzbudzająca szacunek i podziw . Jest gotowa wyjść za człowieka, którego nie kocha, po to aby polepszyć swoje warunki materialne . Dymitr Razumichinprzyjaciel rodziny Raskolników , mąz Duni , opiekował się chorym RaskolnikowemSiemion Marmieładowociec Sonii, urzędnik , alkoholik . Po pięćdziesiątce, umiera stratowany przez konie . Katarzyna Marmieładowdruga żona Marmieładowa,macocha Sonii . Ładna, około 30 lat . Umarła na gruźlicęAlona IwanownaLichwiarka,wdowa po urzędniku . Bogata , zła i nielubiana . Razem z siostrą Lizawietą stają się ofiarami morderstwa którego dokonał Raskolnikowstarczy ? Miejscem akcji w “Zbrodni i karze” Dostojewskiego jest Petersburg odpowiadający czasom współczesnym autorowi. Dostojewski wiernie opisuje topografię Petersburga. Podczas wędrówek Raskolnikowa po mieście możemy czasami dostrzec jego piękno, np. panoramę z mostu Mikołajewskiego. Miasto jest jednym z bohaterów powieści. Przedstawione jest oczami osób biednych, poznajemy zaułki nędzarzy, ludzi bez pracy, których głównym zajęciem jest pijaństwo oraz dzielnice zamieszkane przez prostytutki i tych którzy żerują na cudzej niedoli. Autor pisze też o domach publicznych, spelunkach, ciasnych mieszkaniach i starych brzydkich artykuł aby odblokować treśćMiejscem akcji w “Zbrodni i karze” Dostojewskiego jest Petersburg odpowiadający czasom współczesnym autorowi. Dostojewski wiernie opisuje topografię Petersburga. Podczas wędrówek Raskolnikowa po mieście możemy czasami dostrzec jego piękno, np. panoramę z mostu Mikołajewskiego. Miasto jest jednym z bohaterów powieści. Przedstawione jest oczami osób biednych, poznajemy zaułki nędzarzy, ludzi bez pracy, których głównym zajęciem jest pijaństwo oraz dzielnice zamieszkane przez prostytutki i tych którzy żerują na cudzej niedoli. Autor pisze też o domach publicznych, spelunkach, ciasnych mieszkaniach i starych brzydkich budynkach. W tym mieście trudno znaleźć jakiegoś porządnego obywatela. Klimat miasta ma znaczący wpływ dla mieszkańców i również głównego bohatera, Raskolnikowa. Na początku Rodion nie bardzo zwraca na niedole mieszkańców, ponieważ uważa, że oni z własnej woli wybrali sobie taki los. Później jednak odkrywa, iż nie tak łatwo jest zdobyć wystarczająco pieniędzy by wydostać się z biedy, ponieważ Raskolnikow sam cierpiał z powodu swej nędzy i tego, że matka i siostra poświęcają się dla niego. Wkrótce w jego umyśle zrodziła się myśl zamordowania lichwiarki Alony Iwanowny. Początkowo wydawać by się mogło, iż skłoniła go do tego nędza i chęć odrzucenia ofiary Duni. Ważnym powodem było również to, że Rodion uznawał lichwiarkę za osobę szkodliwą dla społeczeństwa, pasożyta. Chciał się jej pozbyć dla większego dobra i utwierdziła go w tym przekonaniu rozmowa studenta z oficerem, którą usłyszał w szynku. Po zabójstwie Raskolnikow w żaden sposób nie poprawia swojej sytuacji życiowej, a co więcej staje się obłąkany. Dochodzi do tego, że młodzieniec przyznaje się do winy i ponosi karę za swoje czyny. Tutaj widać, że także główny bohater utożsamia się z innymi mieszkańcami Petersburga, gdyż z dobrego człowieka stał się skażonym złem i biedą. Ludzie, którzy przybyli z innych miast do Petersburga mają podobne zdanie co do jego negatywnego wpływu, czują się tam źle. Cierpią na brak powietrza, z przerażeniem dostrzegają, że mieszkańcy maja dziwny, niezdrowy kolor skóry. Najtrafniej specyficzny nastrój miasta precyzuje Swidrygajłow:" Jest to miasto półwariatów." ta wypowiedź wskazuje na to, z mieszkańcy odbierają te same bodźce psychiczne, zachowują się i wyglądają podobnie. Swidrygajłow dostrzega ponadto zgubny wpływ Petersburga na stan psychiki Raskolnikowa. Petersburg był zawsze iastem szcególnym w Rosji. Jest to wyraźnie w utwozre zazanzcone poprzez nadanie temu miejscu znaczenia w losach bohaterów, nie tylko Raskolnikowa, ale i podrzędnego urzędnika Marmieładowa i jego nieszczęsliwej rodziny, których miasto zniszczyło. Również w postawie Łuzyna , przybysza z prowincji, który za wszelką cenę chce zadomowić się tutaj. Widać zgubny wpłym modnych europejsckich pogladów ekonomicznych i filozoficznych, które ten bezkrytycznie przyjmuje, stając się złym i nieuczciwym człowiekiem. „Zbrodnia i kara” wychodziła pierwotnie w odcinkach w roku 1866 na łamach czasopisma „Russkij Wiestnik”. Rok później powieść ukazała się w formie powstania utworu są złożone. Problematyka moralna, poruszana w utworze pasjonowała Dostojewskiego jeszcze w czasach wczesnej młodości. Z pewnością znaczny wpływ na treść utworu miały doświadczenia samego pisarza – czteroletni pobyt w obozie pracy (w Omsku), częste doświadczenie biedy (skutek skłonności do hazardu) i konieczność zapożyczania się u bogatszych członków rodziny i lichwiarzy. Na tematykę utworu wpływały zarówno dzieła literackie czytane przez Dostojewskiego ( poemat „Cyganie” Puszkina), jak i artykuły prasowe poświęcone ówczesnym głośnym właściwego tekstu powieści rozpoczęło się około 1865 roku. Pierwotny pomysł tytułu i zarysu akcji („Pijaniutcy”) został zamieniony na „Zbrodnię i karę” pod wpływem uwag wydawcy, który wypłacił znaczną sumę zaliczki i wielokrotnie wpływał na objętość i elementy fabuły powieści (konstrukcja i wypowiedzi bohaterów).Opowieść o młodym mordercy stała się najważniejszym dziełem Dostojewskiego i weszła do kanonu klasyki literatury światowej. EPOKA Pozytywizm BIOGRAFIA AUTORA Fiodor Dostojewski w Wikipedii GENEZA DZIEŁA Dostojewski pisał powieść kilka lat. Przyczynkiem były losy prawdziwego człowieka, niejakiego Czistowa. Był to spokojny mężczyzna w wieku 27 lat. W roku 1865 zabił dwie starsze kobiety, kucharkę i praczkę, zabijając je siekierą. Czistow był rakolnikiem, z rosyjskiego innowiercą, odszczepieńcem, który protestował przeciwko religii prawosławnej reformowanej przez patriarchę Nikona. Dzieło zostało wydane w czasopiśmie w 1866 roku i w postaci książkowej w 1867 r. BUDOWA UTWORU Powieść składa się z sześciu części. W skład części wchodzą rozdziały o numerach rzymskich. Narrator jest trzecioosobowy, często używający określeń typu “prawdopodobnie” lub “wydaje się”, co oznacza, iż nie jest to narrator wszechwiedzący. CZAS I MIEJSCE AKCJI Akcja powieści rozgrywa się przez 2 tygodnie w lipcu 1865 roku w Petersburgu, a także w Epilogu na Syberii, gdzie zostaje zesłany główny bohater po procesie sądowym. Zbrodnia i kara w teatrze w Tarnowie BOHATEROWIE Rodion Raskolnikow, Pulcheria Aleksandrowana Raskolnikowa – matka Rodiona, Sonia (Zofia) Marmieładow, Dunia (Awdotia) Romanowna Raskolnikowa – siostra Rodiona, Dymitr Prokoficz Razumichin, Arkadiusz Swidrygajłow, Piotr Pietrowicz Łużyn, Alona Iwanowna, Lizawieta Iwanowna, Siemon Zachary Marmieładow, Katarzyna Iwanowna Marmieładow, Andrzej Siemionowicz Lebiezatnikow, Porfiry – inspektor, Zosimow – lekarz. Geneza Fiodor Dostojewski pisał „Zbrodnię i karę” w latach 1865 – 1866. Powieść ukazywała się w odcinkach na łamach czasopisma „Ruskij Wiestnik”. Całość w postaci książki została opublikowana w 1867 roku. Czas i miejsce akcji Akcja powieści toczy się w latach 60. XIX wieku w Petersburgu. Czas narracji obejmuje kilka miesięcy; epilog zaś traktuje o roku z życia głównego bohatera zesłanego na Syberię. Motywy Motyw zbrodni – głównym problemem powieści jest wątek zabójstwa, jakiego dokonuje Rodion Raskolnikow. Zabija on lichwiarkę Alonę Iwanownę oraz jej siostrę Lizawietę. Motyw winy i kary – powieść głęboko analizuje problem winy i kary w kategoriach chrześcijańskich. Wina Raskolnikowa, czyli morderstwo, jakiego się dopuszcza, zostaje przez niego odkupiona przez ośmioletnią syberyjską katorgę. Motyw miłości – jednym z ważniejszych wątków powieści jest miłość Raskolnikowa i Soni. Miłość jest siłą zbawczą, która ma moc odkupienia grzechów zbrodni i prostytucji. Problematyka „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego to jedna z najważniejszych powieści XIX wieku. Pisarz stworzył fascynujące dzieło, będące głęboką analizą psychiki zbrodniarza i jego domniemanych motywacji. Posługując się historią Raskolnikowa, Dostojewski wskazał niebezpieczeństwa wszelkich ideologii lekceważących dobro jednostki w imię źle pojętego dobra ogółu. „Zbrodnia i kara” dobitnie podkreśla, że miarą wartości idei jest nie tylko jej racjonalna słuszność, ale przede wszystkim wpływ na człowieka. Każda ideologia zostaje zdyskredytowana, jeśli w jej wyniku ucierpi choćby jedna osoba. Raskolnikow jest przekonany, że zabójstwo starej lichwiarki stanie się drogą do uszczęśliwienia wielu ludzi. Dzieje się jednak inaczej, na zbrodni Rodiona najbardziej cierpią niewinne osoby: biedna Lizawieta i malarz niesłusznie oskarżony o morderstwo. Dostojewski pokazuje zatem złe konsekwencje słusznych założeń. Skrajnemu racjonalizmowi i historycznej dialektyce przeciwstawia wartości chrześcijańskie. Największą siłę dostrzega pisarz w miłości, która ma moc odkupienia nawet najgorszych zbrodni. Powieść jest również świadectwem wiary autora w odwieczny ład świata i uniwersalizm wartości humanistycznych. Charakterystyka Raskolnikowa Rodion Raskolnikow to 23-letni student prawa, który żyje w bardzo skromnych warunkach w carskim Petersburgu. Bohater jest typową osobowością neurotyczną: zmaga się z niejasnym obrazem własnego ja. Doznaje ambiwalentnych uczuć, raz postrzega siebie jako jednostkę wyjątkową, innym razem jako człowieka bez znaczenia. W umyśle Raskolnikowa rodzi się osobliwa filozofia, przypominająca myśl Fryderyka Nietzschego. Rodion uważa bowiem, że ludzie dzielą się na dwie kategorie: jednostki wybitne, wyznaczające kierunek dziejów, oraz zwykłą „masę” historii. On sam, żeby przekonać się, do której kategorii należy, wpada na pomysł zabójstwa starej lichwiarki, Alony Iwanowny. Raskolnikow żywi przekonanie, że ludzie wybitni, jak np. Napoleon, są obdarzeni wyjątkowymi przywilejami. W imię słusznych idei mogą decydować o cudzym życiu lub śmierci. Sam nie dokonuje morderstwa z typowo niskich pobudek rabunkowych, dzięki skradzionym kosztownościom ma zamiar pomóc wielu potrzebującym. Szybko jednak okazuje się, że szaleńczy czyn przerasta ramy zwykłego „eksperymentu”. Zabójstwo lichwiarki pociąga bowiem za sobą również morderstwo jej siostry oraz oskarżenie niewinnego człowieka o zbrodnię. Raskolnikow po dokonaniu zabójstwa popada w rodzaj paranoi. Błąka się po mieście, bez powodu wraca na miejsce zbrodni, wydaje mu się, że wszyscy dookoła wiedzą o jego winie lub ją podejrzewają. Psychika bohatera wyraźnie broni się przed zaakceptowaniem strasznego czynu, którego się dopuścił. W końcu wyczerpany udawaniem i dręczony poczuciem winy Raskolnikow przyznaje się do zbrodni. Paradoksalnie kara, która zostaje mu wymierzona, czyi osiem lat syberyjskiej katorgi, okazuje się dla Rodiona zbawienna. Przywraca ona bowiem naturalny porządek świata, który został zaburzony. Raskolnikow ma okazję doznać przemiany i odkupienia. Jednym z najważniejszych źródeł jego przemiany stanowi zaś czysta miłość Soni, która bezinteresownie towarzyszy mężczyźnie w katordze. Charakterystyka Soni Sonia, czyli Zofia Siemionowa Marmieładowa, to młodziutka dziewczyna, córka urzędnika. Dziewczyna pod wpływem bardzo trudnej sytuacji materialnej własnej rodziny decyduje się zostać prostytutką. Dzięki swojej pracy utrzymuje ojca alkoholika, jego żonę Katarzynę Iwanownę i ich dzieci. Sonia to osoba wyjątkowa, obdarzona niespotykaną empatią i skłonna do skrajnych poświęceń dla innych. Dziewczyna, by pomóc rodzinie decyduje się na utratę własnej reputacji i hańbę, przyjmuje również upokorzenie ze strony niewdzięcznej macochy. Z powodu niechęci sąsiadów do jej profesji Sonia wyprowadza się z domu i wyrabia specjalną „żółtą kartę”. Regularnie odwiedza jednak dom i pomaga rodzeństwu. Kiedy Raskolnikow poznaje Sonię, jest pod wrażeniem jej skromności i ciepła. Dziewczyna w niczym nie przypomina prostytutki, wstydzi się tego, co robi i uważa się za osobę niegodną przebywać w towarzystwie porządnych ludzi. To właśnie jej Rodion wyznaje prawdę o morderstwie lichwiarki. Sonia nie potępia Raskolnikowa, ale współczuje jego rozdartej duszy. Ofiarowuje Rodionowi krzyżyk, chrześcijański znak cierpienia, ale też odkupienia. Dodaje studentowi odwagi, by wyznał winy na policji, a potem udaje się z nim na katorgę. Charakterystyka Swidrygajłowa Arkadiusz Swidrygajłow to najmroczniejsza postać „Zbrodni i kary”. Jest człowiekiem dość zamożnym, który pomimo że ma żonę, Marfę Piotrowną, wykorzystuje swoją pozycję, by znajdować sobie coraz to nowe kochanki. Małżonka akceptuje jego tryb życia, jednak nie może pogodzić się z tym, że niewierny Swidrygajłow zakochuje się w młodej guwernantce ich dzieci, Duni, siostrze Raskolnikowa. Z powodu afektu męża, Marfa wyrzuca dziewczynę z pracy, oskarżając ją o bałamucenie niewinnego małżonka. Swidrygajłow ma jednak wyrzuty sumienia względem Duni i wyznaje prawdę. Dzięki temu dziewczyna odzyskuje honor w oczach sąsiadów, a o jej rękę zaczyna starać się zamożny prawnik. Bohater nie może jednak zapomnieć o Duni, prawdopodobnie truje żonę, a odziedziczone pieniądze chce przekazać dziewczynie. W tym celu udaje się za nią do Petersburga i próbuje nakłonić dziewczynę do romansu. Jednocześnie zaręcza się z szesnastolatką. Prawdopodobnie Swidrygajłow, niewolnik własnej chorobliwej natury, ma na swoim koncie wiele mrocznych postępków. W powieści sugeruje się, że mógł być on sprawcą gwałtu na młodej głuchoniemej dziewczynie, która w wyniku tego czynu popełniła samobójstwo. Poza tym Swidrygajłow podsłuchuje rozmowę Raskolnikowa z Sonią i bezwzględnie wykorzystuje zdobyte informacje o winie studenta, by zbliżyć się do Duni. Z drugiej strony to właśnie on przychodzi z pomocą dzieciom osieroconym przez wdowę po Marmieładowie. Pomaga materialnie Soni i płaci za utrzymanie jej rodzeństwa w zakładach opiekuńczych. Odrzucony przez Dunię traci wiarę w sens życia i popełnia samobójstwo. Swidrygajłow to postać niejednoznaczna, pełna tajemnic i sprzeczności. Jest to człowiek głęboko nieszczęśliwy, który popełnia niecne czyny, ale jednocześnie żyje z przerażającą dla niego samego świadomością ich konsekwencji. Największym wrogiem Swidrygajłowa jest on sam, mężczyzna przegrywa z samym sobą i nie mogąc siebie znieść, decyduje się skończyć z życiem. Opisy pozostałych bohaterów Eudoksja Raskolnikowa – Dunia, siostra Raskolnikowa. Skromna, piękna i uczciwa dziewczyna, która dla ratowania rodziny chce wyjść za niekochanego radcę Łużyna. Kiedy jednak ten poniża jej brata, zrywa z narzeczonym. Odrzuca zaloty okrutnego Swidrygajłowa, wychodzi ostatecznie za przyjaciela Raskolnikowa, Dymitra Razumichina. Dymitr Razumichin – były student prawa, przyjaciel Rodiona, żyje w skrajnej nędzy. Pomaga przyjacielowi, żeni się z jego siostrą Dunią. Pulcheria Aleksandrowa – matka Rodiona i Duni, bardzo kocha dzieci. Chce, aby Dunia wyszła za Łużyna. Choruje i umiera. Porfiry Pietrowicz – detektyw, prowadzi sprawę zabójstwa lichwiarki i jej siostry. Jest człowiekiem bardzo inteligentnym, podejrzewa Raskolnikowa i jednocześnie pomaga mu przejść przez trudne śledztwo. Piotr Łużyn – zamożny prawnik, chce ożenić się z Dunią. Jest człowiekiem przebiegłym i próżnym. Niesłusznie oskarża o kradzież 100 rubli Sonię Marmieładową, chcąc zemścić się na Raskolnikowie za udaremnienie jego małżeństwa z Dunią. Rozwiń więcej

miejsce akcji zbrodni i kary